Trong lĩnh vực y tế, bức xạ được ứng dụng để chẩn đoán bệnh, trị bệnh… Ở tỉnh Bình Định, bức xạ được dùng chủ yếu trong việc chụp X-quang. Mặc dù công tác quản lý bức xạ trên toàn tỉnh đã được quan tâm thực hiện, nhưng việc đảm bảo an toàn trong chiếu xạ y tế vẫn chưa được thực hiện một cách chặt chẽ.
 |
|
Nhân viên AEC giới thiệu bộ KIT kiểm định thiết bị X-quang. Ảnh: M.H
|
Bên cạnh những ứng dụng có ích, bức xạ cũng ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe của con người nếu sử dụng quá liều chiếu cho phép. Kết quả của đề tài nghiên cứu khoa học “Điều tra đánh giá an toàn bức xạ (ATBX) tại một số cơ sở trên địa bàn tỉnh Bình Định năm 2006” (do tiến sĩ Trần Trung Dũng- Giám đốc Công ty cổ phần thiết bị và môi trường PT - Hà Nội làm chủ nhiệm đề tài) cho thấy, còn nhiều bất cập trong việc đảm bảo ATBX tại các cơ sở y tế có trang bị thiết bị chụp X-quang.
Nhóm thực hiện đề tài đã tiến hành điều tra 29 cơ sở y tế trên địa bàn tỉnh, trong đó có 18 cơ sở do nhà nước quản lý, 11 cơ sở tư nhân. Trong tổng số 37 máy X-quang được đo liều bức xạ xung quanh phòng máy, kết quả chỉ có 18 máy có liều bức xạ xung quanh phòng máy đạt tiêu chuẩn ATBX theo tiêu chuẩn Việt Nam. Nhiều máy X-quang đang hoạt động ở Bình Định có giá trị liều suất vượt tiêu chuẩn quy định, không đảm bảo ATBX cho kỹ thuật viên (KTV) X- quang và môi trường xung quanh khi máy phát tia hoạt động. Nguyên nhân là do phòng X-quang được trang bị các vật liệu cản xạ chất lượng không tốt, đặt không đúng quy cách, hoặc do sử dụng lâu ngày dẫn đến hỏng hóc, nứt, vỡ hay do tấm chì cản xạ không đạt tiêu chuẩn; thiết bị X-quang quá cũ... Ngoài ra, công tác quản lý thiết bị X-quang chưa đảm bảo đúng quy định, một số đơn vị chưa trang bị liều kế (dụng cụ đo bức xạ cá nhân), bảo hộ cản... Hầu hết các trang bị bảo hộ cho KTV đều không đảm bảo tiêu chuẩn hoặc chưa đồng bộ.
Tổng số KTV X-quang trên địa bàn tỉnh khoảng 70 người. Trong đó có 64 người đã tham gia các lớp tập huấn và được cấp chứng chỉ tập huấn về ATBX. Tuy nhiên, đa số các KTV vẫn chưa thực hiện nghiêm túc về việc đảm bảo an toàn trong vận hành (phần lớn không mặc trang phục bảo hộ).
Tiến sĩ Trần Trung Dũng cho biết: “Qua khảo sát, chúng tôi nhận thấy, việc đảm bảo ATBX trong lĩnh vực y tế cơ bản đã được thực hiện, nhưng vẫn chưa được quan tâm đúng mức. Việc kiểm sát bức xạ nếu không được thực hiện nghiêm túc sẽ gây ảnh hưởng đến sức khỏe của KTV X-quang và người được chụp X-quang. Để việc quản lý được chặt chẽ hơn, cần tiến hành kiểm tra định kỳ và hiệu chuẩn các thông số kỹ thuật của thiết bị, đảm bảo môi trường làm việc cho KTV X-quang”.
Trước đây, việc kiểm tra định kỳ và hiệu chuẩn các thông số kỹ thuật của thiết bị X-quang rất khó khăn và tốn kém, vì tỉnh Bình Định chưa có nơi nào có đủ năng lực thực hiện việc này, và trong cả nước chỉ có một vài đơn vị đủ năng lực kiểm định X-quang. Nhưng từ năm 2006, Trung tâm Phân tích- Kiểm nghiệm (Trung tâm AEC thuộc Sở KH-CN) đã được Tổng cục Tiêu chuẩn - Đo lường chất lượng chứng nhận đủ năng lực kiểm định chất lượng các thiết bị X-quang. Đây là Trung tâm phân tích kiểm nghiệm duy nhất của khu vực miền Trung đủ năng lực thực hiện chức năng này. Vì vậy, các cơ sở y tế đã có thể chủ động hơn trong việc kiểm tra định kỳ, nhằm đảm bảo các thông số kỹ thuật của thiết bị.
Để ATBX trong y tế được thực hiện một cách triệt để, cần có sự phối hợp chặt chẽ của các sở ngành liên quan trong việc tổ chức thanh tra định kỳ các cơ sở y tế, tổ chức tập huấn về ATBX cho KTV X-quang, đồng thời, cần có những quy định cụ thể hơn về quản lý ATBX trong y tế.
| 
