|
Vừa qua, Hội đồng khoa học chuyên ngành tỉnh đã tổ chức nghiệm thu đề tài “Nghiên cứu khả năng áp dụng công nghệ Stabiplage bảo vệ cửa biển Đề Gi tỉnh Bình Định” do Công ty cổ phần nghiên cứu phát triển khoa học công nghệ INOVA (TP. Hồ Chí Minh) chủ trì; Tiến sĩ Bùi Quốc Nghĩa (Giám đốc kỹ thuật của công ty) làm chủ nhiệm đề tài.
* “Công nghệ mềm” chống xói lở
Công nghệ chống xói lở Stabiplage tận dụng cát tại chỗ, chứa trong các túi có vỏ bọc là lớp vật liệu dẻo “geo-composite”, để tạo nên các công trình chắn sóng dài 50 m, đặt trên các tấm phẳng làm bằng vật liệu đặc biệt nhằm chống lún và xói lở. Nhờ được đặt theo hướng vuông góc với bờ, những công trình này ít chịu sự va đập của sóng biển và tạo điều kiện cho cát bồi lắng dần, đồng thời tạo tiền đề cho việc tái sinh bờ biển một cách bền vững. Công nghệ này đã được ứng dụng hiệu quả trong gần 40 công trình và dự án ở nhiều quốc gia trên thế giới như Pháp, Tây Ban Nha, Thụy Sĩ... Tại Việt Nam, Stabiplage đang được ứng dụng thử nghiệm tại tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu.
Nguyên lý hoạt động của công nghệ Stabiplage là thu giữ, tích tụ và duy trì tại chỗ các trầm tích, không chống lại thiên nhiên mà trợ giúp thiên nhiên thông qua hoạt động thủy động lực ven biển và dịch chuyển trầm tích vào dọc bờ, từ đó tạo ra các trao đổi ổn định động lực các khu vực xói lở cần được xử lý.
Quá trình hoạt động của các Stabiplage với kích thước thích hợp cho phép sóng vượt qua trầm tích và cát, nhưng trích lại một lượng cát trong dịch chuyển ven bờ. Theo đó, lượng cát thu giữ được tích tụ dần dọc theo công trình, sau đó ổn định và nâng dần độ cao bãi biển để bồi đắp, tái tạo bãi biển.
* Chi phí quá cao?
Vùng nghiên cứu của đề tài bao gồm bờ biển dài hơn 2km phía Nam cửa Đề Gi và vùng biển phụ cận nằm trên ranh giới phía Đông của xã Cát Khánh (Phù Cát). Về cơ bản, đề tài đã xác định được các vị trí, phạm vi bị sạt lở và có nguy cơ sạt lở tại phía Nam cửa biển Đề Gi (Phù Cát), đã tiến hành đo đạc các điều kiện về khí hậu, thủy văn và đưa ra những giải pháp cụ thể về việc sử dụng công nghệ Stabiplage tại cửa biển này.
Để khắc phục tình trạng xói lở, bồi lấp bờ biển, cửa sông, tỉnh Bình Định đã sử dụng khá hiệu quả nhiều giải pháp nhưng đa số đều là những giải pháp công trình cứng với kết cấu bê tông cốt thép, các phương pháp bảo vệ bờ biển thường ưu tiên dùng móng đá nhân tạo (cừ, kè, đập, đê...). Các công trình này thường tạo ra các bề mặt phẳng rộng và có tính phản xạ mạnh, tạo ra sóng dừng hoặc hiện tượng nhồi lắc và ngăn chặn không cho cát biển bồi đắp lên bờ. Mặt khác, năng lượng tạo ra do sóng đi thẳng vào bề mặt công trình sẽ phản xạ, cộng hưởng và phá hủy công trình. Nếu không có cát đắp lên bờ sẽ không giải quyết được vấn đề xói lở mà còn thường xuyên gây xói mòn chân công trình, khiến kinh phí duy tu, bảo trì, sửa chữa công trình rất lớn. Những giải pháp này được gọi chung là “công nghệ cứng”. “Công nghệ mềm sẽ khắc phục được những nhược điểm này. Tiến sĩ Bùi Quốc Nghĩa cho biết: “Chúng tôi đã thực hiện đề tài nghiên cứu ứng dụng công nghệ này tại cửa Lộc An (huyện Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu) và kết quả rất khả thi. Ngay sau khi hoàn thành, công trình bước đầu đã phát huy được hiệu quả với những ưu điểm cơ bản là không gây tác động xấu đến môi trường. Ưu điểm thứ hai khi ứng dụng công nghệ này là thời gian thực hiện giảm đáng kể so với các công trình cứng, thi công đơn giản, công trình lại không cần phải bảo trì nên tiết kiệm nhân công. Nếu xét về mặt kỹ thuật, và các điều kiện tự nhiên, Bình Định hoàn toàn có thể ứng dụng công nghệ này vào việc chống xói lở các khu vực bãi biển, không riêng gì ở bờ biển phía Nam cửa Đề Gi. Ngoài việc chống xói lở, công nghệ này còn có khả năng cải tạo địa hình, cảnh quan bãi biển”.
Tuy nhiên, đề tài cũng cho thấy, việc ứng dụng công nghệ này tại Bình Định khả thi về mặt kỹ thuật song khó khả thi về tài chính. Công trình xử lý chống xói lở bờ biển tại phía Nam cửa Đề Gi nếu được thực hiện thì chi phí khoảng hơn 8,5 tỉ đồng, cao hơn rất nhiều so với những giải pháp “công nghệ cứng”. Tuy nhiên, nếu xét về lợi ích lâu dài trong việc bảo vệ, cải tạo cảnh quan, môi trường và những lợi ích về kinh tế, du lịch,... việc ứng dụng công nghệ này cũng cần được xem xét kỹ lưỡng. Đây là cơ sở để tỉnh có thêm sự lựa chọn khi đầu tư vào việc chống xói lở các khu vực ven biển của tỉnh.
| 
