Lớp ghép 1A+2A Trường Tiểu học Canh Hòa

Năm học này, HS làng Canh Thành vào học tại Trường tiểu học xã Canh Hòa chỉ có 8 HS. Không thể mở một lớp, Trường tiểu học Canh Hòa phải ghép những HS lớp 1A này học chung với lớp 2A, cũng chỉ có 16 HS. Vào thăm lớp "1A+2A", chúng tôi thấy hai nhóm HS đang ngồi đối lưng nhau. Hai tấm bảng sơn xanh cũng "chỏi" nhau ở đầu lớp và cuối lớp. Cô Đào Thị Đệ, giáo viên phụ trách lớp cứ xoay như… chong chóng. Vừa cho 3 HS bên lớp 2 lên bảng làm toán, cô bước nhanh qua lớp 1 để kiểm tra bài cũ. Giao cho lớp trưởng lớp một lên đọc bài mới, cô lại xoay qua nhận xét kết quả thực hiện các bài toán của HS lớp hai, cứ thế… 35 phút của tiết học loáng cái đã hết. Cô Đệ cho biết: "Để dạy lớp ghép, mỗi ngày tôi soạn bài cho 10 tiết. Trong 1 tiết, dạy cùng lúc hai chương trình nên tôi phải linh động, trong vòng 5-7 phút giao việc cho lớp này xong lại chuyển sang làm việc với lớp khác".

Cũng vì phải làm việc "2 trong 1" nên muốn chuyển tải được kiến thức đến cho HS  đầy đủ và hiệu quả hơn, cô giáo phải phối hợp tốt với lớp trưởng, lớp phó học tập và tổ chức hoạt động nhóm để HS được hướng dẫn tự tiếp thu kiến thức là chính. Dạy lớp ghép, GV phải thực hiện tất cả các thao tác chuẩn bị ở nhà để lên lớp không bỏ "chết" thời gian. Cô Đệ còn cho chúng tôi xem giáo án lớp ghép của cô với những khoảng chừa trống mà theo cô, đó là thời gian dành cho lớp trưởng hoạt động. Có những tiết, lớp này học trong lớp, lớp kia học ngoài sân (thể dục), cô giáo cứ phải chạy như đèn cù. HS người dân tộc thiểu số vào học lớp 1 đã phải tập đọc, tập viết chính tả trong khi nói tiếng phổ thông chưa rõ. Thế là GV phải kiêm luôn dạy phương ngữ song song với dạy tiếng Việt. Muốn cho HS hiểu được những từ đơn giản như "quả cà", cô giáo phải học phương ngữ để biết quả cà là "chămhơro" rồi mới phiên giải được cho các em hiểu.

Học lớp ghép, HS được tiếp thu kiến thức trên lớp đã ít, về làng, do đời sống khó khăn, cha mẹ không biết, không động viên nên HS ít có điều kiện được rèn luyện thêm. Chất lượng giáo dục của HS ở các lớp ghép thấp hơn các lớp bình thường là điều không tránh khỏi!

* Ghép lớp - điều không tránh khỏi

Do điều kiện đặc thù của các bản làng đồng bào dân tộc ít người, mỗi làng ở cách xa nhau nên không thể dồn HS vào một điểm để tổ chức lớp. Bởi vậy, có những làng HS ra lớp một chỉ có 5-7 em, thậm chí là 1-2 em, ngành GD-ĐT vẫn phải mở lớp để huy động tối đa HS đến trường. Hiện ở Vân Canh còn có 25 lớp ghép. Nhiều nhất là xã Canh Liên, có 12 lớp, 293 HS; Canh Thuận còn 7 lớp, 114 HS; Canh Hiệp có 2 lớp với 38 HS… Phần lớn lớp ghép có 2 trình độ (lớp 1+2 hoặc 2+3, 3+4, 4+5) nhưng cũng có những nơi phải ghép đến 3 trình độ do HS quá ít như lớp ghép ở làng Canh Giao, dù đã ghép đến 3 trình độ (3+4+5) mà cũng chỉ có 21 HS.

Dạy lớp ghép, ngoài lương và các khoản phụ cấp theo lương như một GV dạy lớp thường, GV còn được nhận một khoản thù lao "150% lương" (tính theo tiết) đối với lớp ghép 2 trình độ và "175% lương" đối với lớp ghép 3 trình độ. Để dạy được lớp ghép, các trường thường bố trí những GV trẻ và có năng lực. Tuy nhiên, theo cô Đệ, GV thường không muốn dạy lớp ghép vì quá vất vả. Hơn nữa, để đưa chất lượng giáo dục ở các lớp ghép lên cao quả là bài toán hóc búa đối với GV. Theo bà Phạm Thị Bộ, Phó trưởng phòng GD-ĐT Vân Canh thì lớp ghép có xu hướng ngày càng tăng do HS tiểu học ngày càng giảm.

Lâu nay, chất lượng giáo dục vùng đồng bào dân tộc thiểu số luôn được đánh giá thấp. Học lớp ghép sẽ là một hạn chế lớn cho HS của các làng. Vào lớp 1 chưa biết được "4.000 từ tối thiểu tiếng phổ thông" lại phải tiếp thu ngay kiến thức chương trình lớp một mới như HS ở vùng thuận lợi. Tại Phòng GD-ĐT huyện Vân Canh, chúng tôi bắt gặp lá đơn xin tách lớp ghép 2+3 ở làng Suối Mây của Trường tiểu học số 1 thị trấn Vân Canh. Lớp ghép này hiện có 12 HS lớp 2 và 9 HS lớp 3. Bà Lê Thị Thu Lợi, Hiệu trưởng nhà trường cho biết: "Vừa rồi, một GV của trường nghỉ sinh đã ra công tác lại nên trường có nguyện vọng xin tách lớp ghép để đảm bảo nâng cao chất lượng học tập cho HS".

Bà Phạm Thị Bộ cho biết: "Nơi nào đủ điều kiện về GV, cơ sở vật chất… quan điểm của phòng, dù lớp chỉ có 12-15 HS cũng cho tách". Mong muốn là thế nhưng với đặc thù của giáo dục miền núi, vùng khó khăn hiện nay, lớp ghép vẫn là một giải pháp tình thế chưa thể thay đổi được.

. Quỳnh Hoa