Một người nói không với thuốc lá sẽ khó hơn là vài mươi người cùng hạ quyết tâm. Vậy là họ tự nguyện đến với nhau với chung mục đích giữ gìn sức khỏe và giữ cho môi trường trong sạch.
 |
|
Ông Ngô Cự Ràng nói về "câu lạc bộ" của mình tại lễ khai trương "phòng ăn không thuốc lá" ngày 31-5-2006, của nhà hàng Pepsi. Ảnh: Nhất Tâm
|
* Chuyện "cái đầu tàu"...
Ông Ngô Cự Ràng, 66 tuổi, chủ hiệu cà phê Tiến Lợi, ở số nhà 214 Trần Hưng Đạo, TP Quy Nhơn là người khởi đầu cho cái tập hợp mà giờ đây nó đã được định danh đàng hoàng: "Câu lạc bộ những người không thuốc lá".
20 tuổi, anh thanh niên tên Ràng đã biết đến thuốc lá, mới đầu là hút cho biết. Những năm đó, người hút thuốc chỉ quen với các loại thuốc không đầu lọc. Anh Ràng cũng thế và dần nghiện. Từ một thanh niên khỏe mạnh, sau một thời gian dài hút thuốc lá, anh Ràng chỉ còn nặng 41 kg, sức khỏe suy giảm nghiêm trọng.
Thật ra, trong hơn 30 năm hút thuốc, ông Ràng đã 3-4 lần quyết bỏ nhưng chỉ được một thời gian ngắn rồi mọi chuyện lại đâu vào đó. Sau những lần thất bại như thế, ông càng nghiện nặng hơn. Từ chỗ có bạn bè, khách khứa vui miệng thì hút, sau này ông hút liên tục, mỗi ngày mất hơn bao "Con ngựa".
* Cho đến một ngày…
Ông bị ho, khạc liên tục. Ông kể lại: "Con trai tôi làm bác sĩ ở Sài Gòn thấy tôi ho nhiều thì dẫn đến Bệnh viện chuyên khoa Lao để chụp phim. Lúc này, tôi mới biết lá phổi của mình đã bị khói thuốc tấn công nát như tương". 6 tháng điều trị bệnh lao phổi, gia đình ông phải bỏ ra mỗi ngày 30.000 đồng để chi tiền thuốc men!
Nhưng có lẽ nguyên nhân để ông hạ quyết tâm đoạn tuyệt với thuốc lá xuất phát từ cái chết của một người bạn. Ông bạn cũng bị lao phổi vì khói thuốc, đến bệnh viện điều trị nhưng đã muộn. "Vả lại nếu mỗi ngày hút một gói thuốc "Con ngựa" thì mỗi năm tôi phải mất 3,6 triệu đồng mà sức khỏe sẽ hao tổn".
* Xích lại gần nhau
Năm 1994, ông Ràng bỏ thuốc lá và bắt đầu nghĩ đến việc vận động, lôi kéo bạn bè, người thân cùng bỏ thuốc. Năm đầu tiên, ông Ràng "rủ rê" được 10 người tham gia, mỗi người góp ít tiền lấy ngày 31-5 (ngày thế giới không hút thuốc lá) tổ chức gặp mặt ở quán.
Ông bảo: "Chúng tôi chỉ nói chuyện với anh em, bạn bè, rồi bà con lối xóm để họ bỏ thuốc. Người nào bỏ được thì mời họ tham gia vào nhóm. Những người chưa bỏ được thì nói dần dần, đến ngày gặp mặt, mời họ cùng tham gia để có thêm quyết tâm. Tất nhiên, họ đến với tinh thần tự nguyện chứ không phải ép buộc".
Những người được ông Ràng lôi kéo truyền miệng thêm người quen cùng tham gia bỏ thuốc. Ông Võ Trung Tâm, chủ đại lý bia Tân Mai, ở đường Hoàng Quốc Việt, TP Quy Nhơn cũng là một thành viên của nhóm, cho biết: "Trước kia tôi có hút thuốc nhưng từ ngày tham gia đến nay thì bỏ hẳn. Hút thuốc lá không chỉ hại cho bản thân mà còn ảnh hưởng đến những người xung quanh nữa". Vợ ông, bà Nguyễn Thị Hòa ủng hộ nhiệt liệt chuyện ông bỏ thuốc, tham gia vào nhóm. Bà cười: "Vui lắm chớ, không chỉ bỏ thuốc lá mà ổng còn làm được việc có ích, vận động được nhiều người cùng bỏ thuốc".
Ông Phan Văn Hớn, Thư ký Ban chỉ đạo Phòng, chống tác hại thuốc lá tỉnh, cho biết: "Đây là một gợi ý rất hay cho mô hình câu lạc bộ những người không hút thuốc lá. Chúng tôi sẽ chính thức đưa mô hình câu lạc bộ này vào guồng máy của Ban chỉ đạo Phòng chống tác hại thuốc lá của tỉnh với các hoạt động rõ ràng, cụ thể: có quy chế, giám sát, được hỗ trợ tài liệu, nội dung và có tư cách pháp nhân để tuyên truyền, vận động". |
Sau 8 năm tham gia vào nhóm, ông Tâm không nhớ mình đã vận động và lôi kéo được bao nhiêu người bỏ thuốc lá. Ông chỉ nhớ rằng, gặp bạn bè ở bất kỳ đâu, trong quán nước, trên bàn nhậu, ở công viên, trên bãi biển… là ông nói ngay đến nhóm những người tình nguyện bỏ thuốc. Thấy bạn bè hút thuốc thì ông "tịch thu" và khuyên giải về tác hại của thuốc lá.
Có rất nhiều chuyện vui xung quanh những người tình nguyện này. Một người bạn ở cùng xóm ông Tâm là dân nghiện thuốc lá, khổ nỗi, nhà ông ta lại bán thuốc lá lẻ nên ông thèm đâu là có ngay để hút. Cách đây một tháng, ông Tâm bắt đầu vận động ông hàng xóm này bỏ thuốc nhưng rất khó khăn. Có một lần "thèm" thuốc quá, ông ta đã đến mở tủ rút một điếu nhưng nhớ lời người bạn nên chịu cất vào. Qua được cơn nghiện, người hàng xóm của ông cũng bỏ luôn thuốc lá. Cũng từ ngày ấy, ông chăm chỉ tập thể dục để không bị mập, đều đặn mỗi sáng đi bộ từ đường Hoàng Quốc Việt đến Ghềnh Ráng rồi về.
* Mô hình cần nhân rộng
Đến nay, sau nhiều năm hoạt động, "Câu lạc bộ những người không thuốc lá" đã có khoảng 30 thành viên, với đủ thành phần: người buôn bán, doanh nghiệp tư nhân, nhiều người làm trong các cơ quan nhà nước cũng tham gia. Người lớn tuổi bỏ thuốc lá đã đành, nhiều thanh niên 30-40 tuổi nghe các cụ tỉ tê riết rồi cũng bỏ. Hiện, những người tham gia vào nhóm đã được mở rộng sang huyện Tuy Phước.
Mặc dù đã ra đời khá lâu nhưng hoạt động của "câu lạc bộ" mới chỉ dừng ở tinh thần nhóm tự nguyện. Nhiều người tham gia có trường hợp cai được thuốc lá nhưng cũng có một số trường hợp bị nghiện trở lại.
Ông Ràng mong muốn: "Nếu câu lạc bộ được đỡ đầu, chúng tôi sẽ có nhiều cơ hội để chính thức đứng ra vận động, tuyên truyền thêm nhiều người bỏ thuốc lá".
Thật ra, mô hình câu lạc bộ những người không hút thuốc lá đã được xây dựng ở một số tổ chức, đơn vị như câu lạc bộ nói không với thuốc lá của sinh viên Trường Đại học Y tế Công Cộng (TP Hồ Chí Minh) hay được lồng ghép vào các phong trào chung của các địa phương, ban, ngành, đoàn thể. Mới đây, tỉnh Bình Định cũng đã khai trương phòng ăn không thuốc lá tại Nhà hàng Pepsi (TP Quy Nhơn). Nếu được tổ chức và hoạt động bài bản, đây sẽ là một mô hình, một kênh tiếp cận rất tốt trong chương trình phòng chống tác hại của thuốc lá.
| 
