Bài hát "Viếng lăng Bác"
16:15', 12/5/ 2004 (GMT+7)

Sau khi Bác Hồ qua đời, đã có nhiều bài hát tưởng niệm, ngợi ca Bác. Một số tác giả đã khai thác chủ đề nầy ở một khía cạnh mới: Lăng Bác. Chẳng hạn, nhạc sĩ Thuận Yến phổ thơ Phạm Ngọc Cảnh, nhan đề Trăng lên thành bài hát Vầng trăng Ba Đình. Bài hát mở đầu bằng mấy câu hát tự do như lối hát vỉa trong chèo: Trăng lên!Kìa trăng lên!Quảng trường dâng biển sáng/ Ơi, vầng trăng Ba Đình...

Có thể nói, lăng Bác đã đi vào thơ, vào nhạc như một hình tượng tiêu biểu cho tấm lòng thành kính của mỗi người dân Việt Nam đối với Bác.

Cho đến bây giờ người yêu nhạc vẫn nhớ mãi đến một bài hát dạt dào xúc động, càng nghe càng thấm thía, càng thương nhớ Bác Hồ khôn nguôi. Đó là bài hát Viếng lăng Bác của nhạc sĩ Hoàng Hiệp, phổ thơ của Viễn Phương. Hai tác giả đã diễn tả được tình cảm của đồng bào miền Nam ra Bắc viếng lăng Bác thông qua xúc cảm của mình.

Dựa vào cấu tứ văn học khá chặt chẽ của bài thơ, Hoàng Hiệp đã bố cục bài hát thành 2 đoạn: Đoạn 1 diễn tả tâm trạng bồi hồi của tác giả, cũng là đại diện cho miền Nam trên đường ra Bắc viếng lăng Bác. Đoạn 2 là nỗi nghẹn ngào, xúc động, tình cảm thương nhớ, bùi ngùi của tác giả khi đứng trước lăng Bác.

Ở đoạn 1, bằng một đường nét giai điệu thật giản dị, tiết tấu hơi dàn trải với những âm hình đơn giản, diễn tả khá chính xác lòng bồi hồi náo nức của dòng người từ miền Nam ra Hà Nội viếng lăng Bác.

Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác

Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát

Ơi hàng tre xanh xanh Việt Nam

Nhạc sĩ đã dành những nét nhạc trang trọng nhất cho sự liên tưởng đó:

Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng

Thêm một mặt trời trong lăng rất đỏ

Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ

Kết tràng hoa dâng 79 mùa xuân

Nếu đoạn 1 diễn tả tâm trạng của tác giả trên đường ra viếng lăng Bác, thì đoạn 2 là nỗi xúc động vô hạn của dòng người khi nhìn thấy Bác đang yên nghỉ trong lăng.

Nhạc sĩ chuyển sang nhịp 6/8 diễn tả sự bình yên, lắng đọng, một cái gì yên tĩnh tuyệt đối. Tht đúng với tâm trạng của hết thảy mọi người vào viếng Bác: ai cũng muốn giữ sự yên tĩnh, tránh gây tiếng động dù chỉ là một tiếng thở mạnh. Trong đoạn này, lòng thương tiếc vô hạn, nỗi đau của mỗi ai đến viếng Bác đã được diễn tả tinh tế và đẩy tới đỉnh điểm của cảm xúc:

Dẫu rằng trời xanh biếc là mãi mãi

Dẫu rằng biển xanh biếc là mãi mãi

Mà sao nghe nhói ở trong tim…

Trong sáng tác cần có những chỗ - ít nhất là một chỗ - gây ấn tượng thật mạnh cho đối tượng thưởng thức khiến họ nhớ mãi. Đó chính là cảm xúc của người viết mãnh liệt tạo ra những sáng tạo đột xuất và là chỗ thể hiện tài năng của tác giả. Mà sao nghe nhói ở trong tim là chỗ gây ấn tượng như thế.

Tình cảm toàn bài là nỗi nhớ thương, là âm hưởng buồn đau, ngậm ngùi của tác giả đi viếng Bác. Buồn nhưng không bi lụy, đau thương đã biến thành hành động là như vậy.

Viếng lăng Bác là một bài hát hay. Sở dĩ bài hát được quần chúng ưa thích vì các tác giả đã diễn tả đúng được cảm xúc, tình cảm của họ đối với Bác. Lời lẽ thật giản dị nhưng chắt lọc với những liên tưởng thật phong phú bằng những hình tượng độc đáo, lại được chuyên chở bằng một giai điệu giàu sức biểu hiện.

. Thùy Dung

Gửi tin này qua E-mail In thông tin Gửi phản hồi
CÁC TIN KHÁC >>
Thời sự văn nghệ   (11/05/2004)
Nhiếp ảnh Bình Định trên đường hội nhập   (11/05/2004)
"Việt Nam mến yêu"   (10/05/2004)
Hai chị em   (07/05/2004)
"Hoan hô chiến sĩ Điện Biên" - bài thơ mang tính thời sự và cảm hứng sử thi   (07/05/2004)
Nhà văn Nguyễn Khắc Phục với bộ tiểu thuyết Thăng Long ký   (06/05/2004)
Thời sự văn nghệ   (06/05/2004)
Âm vang Điện Biên trên quê hương Bình Định   (06/05/2004)
Rượu Điện Biên   (05/05/2004)
Đâu có giặc là ta cứ đi…   (04/05/2004)
Người thổi kèn địch vận ở Điện Biên Phủ   (03/05/2004)
Anh bộ đội Cụ Hồ trong ca dao chống Pháp 1945-1954  (02/05/2004)
Trăm năm sóng biển  (30/04/2004)
Thời sự văn nghệ  (29/04/2004)
Ca dao về đại thắng mùa xuân 1975  (29/04/2004)