* Bài thương cân dược thủy (thuốc xoa bóp):
Địa liền 20 gam
Huyết giác 20 gam
Quế chi 12 gam
Đại hồi 12 gam
Xích thược 8 gam
Đinh hương 4 ga
Ô dầu 8 gam
Hồng hoa 8 gam
Quy vĩ 8 gam
Tán nhỏ ngâm với một lít rượu để dùng xoa bóp.
Tác dụng: thông khí, hoạt huyết, tán ứ, hết sưng đau.
Cách xoa: Xoa bóp vào chỗ bị bong gân, sai khớp, vết bầm, sưng đau. Ngày xoa 2-3 lần, không xoa vào chỗ chảy máu.
* Bài trật đả hoàn phương: Do võ sư, lương y Nguyễn An Ngự (Phù Cát) cung cấp.
An tích hương 8 gam
Chánh ngưu hoàng 8 gam
Cát căn 8 gam
Một dược 6 gam
Đại sanh địa 12 gam
Chánh xạ hương 4 gam
Chế hổ cốt 20 gam
A giao 8 gam
Hổ phách 8 gam
Nhũ hương 8 gam
Đại thục địa 16 gam
Chánh tây quy 20 gam
Xuyên tâm thất 8 gam
Phụng hoàng y 40 gam
Cẩu tích 12 gam
Cách dùng: Các vị sao dòn, tán thật nhỏ, rây mịn, nhào với mật ong làm hoàn. Dùng châu sa bạc làm áo. Mỗi lần uống 8 gam, ngày uống 2 lần.
Chủ trị: Chữa các bệnh: Bị đánh té, đứt gân, gãy xương, tan máu ứ, hết đau sưng.
3. Những bài thuốc hóa giải các huyệt đạo
Do võ sư, lương y Thích Huyền Ấn (Quy Nhơn) cung cấp.
* Bài thập tam Vị phương
Xuyên khung 8 gam
Quy vĩ 12 gam
Huyền hồ 8 gam
Mộc hương 8 gam
Đào nhân 8 gam
Viễn chí 8 gam
Tam lăng 6 gam
Nga truật 8 gam
Thanh bì 8 gam
Ô đước 8 gam
Tô mộc 8 gam
Cốt toái bổ 8 gam
Xích thược 8 gam
Nếu đại tiện không thông, táo bón thì gia thêm Đại hoàng 8 gam.
Nếu tiểu tiện không thông thì gia thêm Xa tiền tử 12 gam.
Vị khẩu không mở thì gia thêm Hậu phác 8 gam, Sa nhân 8 gam.
Cách dùng: Sắc uống với rượu.
Chủ trị: Thông trị các bệnh trật đả, tổn thương.
Kỵ thai.
* Bài Đạt mạng đơn
Xuyên khung (sao rượu) 12 gam
Ngũ linh chi (sao dấm) 12 gam
Tiền hồ (sao) 12 gam
Thanh bì (sao dấm) 12 gam
Ngũ gia bì 40 gam
Khương hoạt (sao) 12 gam
Thổ biệt (con dán đất) (rượu sao) 32 gam
Mộc hương 24 gam
Quảng bì (sao) 16 gam
Ô đước (sao) 12 gam
Đương quy 24 gam
Phá cố chỉ 16 gam
Hầu cốt 20 gam
Huyết kiệt 32 gam
Tần giao 12 gam
Đào nhân 20 gam
Nga truật 20 gam
Nguyệt thạch 40 gam
Xuyên bối mẫu 16 gam
Chỉ xác 12 gam
Phỉ tử 12 gam
Nguyên hồi 16 gam
Tự nhiên đồng 32 gam
Sa nhân 8 gam
Tam lăng 16 gam
Châu sa 12 gam
Cát căn 12 gam
Xạ hương 4 gam
Đỗ trọng 16 gam
Nhục quế 12 gam
Thổ cầu 12 gam
Bồ hoàng 12 gam
Tang ký sanh 12 gam
Trầm hương 12 gam
Tô mộc 16 gam
Quýt hồng 12 gam
Cách dùng: Các vị điều chế tán thành bột, lại gia vào 2 chén sữa trâu, giã lộn cho đều đựng vào trong bình (lọ). Khi bị trọng thương mỗi lần uống 12 gam, nếu nhẹ uống 6 gam, uống với rượu.
* Bài gia giảm thập tứ vị phương thang
Thổ phi tử 4 gam
Nhục quế 4 gam
Lưu ky nô 4 gam
Bồ hoàng 4 gam
Đỗ trọng 4 gam
Huyền hồ 4 gam
Thanh bì 4 gam
Chỉ xác 4 gam
Hương phụ tử 4 gam
Ngũ linh chi 4 gam
Quy vĩ 4 gam
Sa nhân 4 gam
Ngũ gia bì 4 gam
Quảng bì 8 gam
Cách dùng: Sắc xong pha với rượu uống
* Bài tử kim đơn phương
Nhũ hương 20 gam
Một dược 20 gam
Mộc nhĩ 24 gam
Thổ biệt 24 gam
Xạ hương 12 gam
Huyết kiệt 20 gam
Cốt toái bổ 20 gam
Ô đước 24 gam
Quy vĩ 20 gam
Ma bì 16 gam
Tự nhiên đồng 20 gam
Bồn tiêu 40 gam
Đại hoàng 16 gam
Cách dùng: Các vị trên nghiền thành bột, rây mịn. Mỗi lần uống với rượu.
- Nếu thổ huyết thì uống 2 gam
- Đàn bà bị băng huyết uống 1,5 g, dùng đồng tiện hòa với rượu mà uống.
- Gãy xương uống 3-4g với rượu.
Tùy bệnh nặng hay nhẹ uống 3-4 lần thôi. Mỗi ngày uống 1 lần từ 1-2 gam.
* Bài thất ly tán: Do võ sư, lương y Lê Minh Hoàng (An Nhơn) cung cấp.
Huyết kiệt 4 gam
Nhân trung bạch 4 gam
Cam thạch 6 gam
Trắc bá diệp 6 gam
Đương quy 8 gam
Long cốt 4 gam
Một dược 4 gam
Nhũ hương 4 gam
Tang bạch bì 4 gam
Tử thảo nhung 4 gam
Sanh địa 6 gam
Tự nhiên đồng 6 gam
Đan sâm 4 gam
Tất cả tán bột thật mịn, trộn đều. Dùng thịt heo nạc luộc lấy nước uống với thuốc bột. Mỗi lần uống một muỗng cà phê, ngày uống 2 lần sáng tối.
Dựa vào 5 bài thuốc trên chỉ định uống khi bị đánh trúng đòn điểm huyệt sau đây thì dùng (một số huyệt nguy hiểm):
- Huyệt cự khuyết: Dùng thang "Thập tam vị phương" gia thêm Cát cánh 4 gam, Xuyên bối mẫu 4 gam, sắc thuốc 2 thang 2 ngày. Sau đó uống "Đạt mạng đơn" 3 hoặc 5 lần, mỗi lần 6-12 gam. Sau tiếp uống "Tử kim đơn" 2-3 lần là mạnh.
- Huyệt khí khải, quan nguyên: Dùng thang "Thập tam vị phương" gia thêm Mộc hương 4 gam, Tam lăng 6 gam sắc xong cho thêm thuốc "Thất ly tán" một phân năm ly (nửa gam), sau đó uống thêm 2 thang "Gia cảm thập tứ vị phương" là mạnh.
- Huyệt mạng môn: Dùng thang "Thập tam vị phương" gia thêm Đào nhân 4 gam sắc uống. Khi sắc xong, gia thêm "Thất ly tán" 6 gam mà uống, sau uống thêm "Đạt mạng đơn".
- Huyệt thận du (thận môn): Dùng thang "Thập tam vị phương" gia thêm Cốt toái 6 gam, Đỗ trọng 6 gam, sắc uống. Sau đó uống "Đạt mạng đơn" 3 lần, mỗi lần 6-12 gam.
- Huyệt thiên đột: Dùng thang "Thập tam vị phương" gia thêm Chỉ xác 12 gam, Cao lương khương 4 gam. Sắc xong gia "Thất ly tán" 1 gam uống để trừ ứ huyết ở trong tâm. Uống thuốc mà có đi ỉa chảy là mạnh.
- Huyệt nhũ căn: Dùng thang "Thập tam vị phương" gia thêm Uất kim 6 gam, Lưu ky nô 6 gam. Sắc xong gia "Thất ly tán" 1 gam, thiếp theo uống "Đạt mạng đơn" 2 lần là lành.
- Huyệt não bộ: Dùng thang "Thập tam vị phương" gia thêm Đương quy 4 gam, Xuyên khung 4 gam. Sắc xong gia thêm "Thất ly tán" 1,5 gam uống, kế đó uống thêm "Đạt mạng đơn" 3-5 lần là lành.
Ngoài ra, còn có bài thuốc chữa trị khi bị đánh trúng bao tử gây thổ huyết của cố võ sư, lương y nổi tiếng Đinh Hề (Tây Sơn).
* Bài tử huyệt thang
Tam thất 4 gam
Mộc hương 6 gam
Xích thược 4 gam
Trần bì 4 gam
Quế chi 4 gam
Cát hồng 4 gam
Hắc dương can 4 gam
Dâm dương hoắc 8 gam
Linh sa 12 gam
Huyết kiệt 4 gam
Thanh bì 4 gam
Thạch chỉ 4 gam
Cam thảo 4 gam
Cách dùng: sắc uống với Đồng tiện 1 ly hoặc rượu 1 ly, chế vào thuốc.
Chủ trị: Bị đánh trúng vào bao tử (dạ dày, vùng thượng vị) gây ra thổ huyết, nôn ra máu.
Toàn bộ bài thuốc nói trên đều được lý giải, phân tích cách sử dụng, chủ trị, các vị thuốc, các phương pháp và công dụng cụ thể. Trong đó, có một số bài thuốc do bị thất truyền, bị bớt dấu hoặc bị tam sao thất bổn, nay có điều kiện phát hiện để bổ sung hoàn chỉnh, giúp việc chữa trị, đặc biệt là giải các huyệt đạo được chuẩn xác hơn.
. Theo Bước đầu nghiên cứu nguồn gốc, đặc trưng võ cổ truyền Bình Định
