Để chữa trị các chấn thương do tập luyện và do bị trúng đòn của đối phương, tổ tiên chúng ta đã kết hợp giữa phương pháp điều trị dùng thuốc của nền y học cổ truyền Việt Nam với phương pháp chữa trị các chấn thương, kể cả nội và ngoại thương bằng cách day, nắn, bóp, bấm huyệt, châm cứu, kết hợp với dùng thuốc Nam, thuốc Bắc.
Cách chữa trị đó từng bước được đúc kết, phát triển và dần dần nâng lên thành y học phục vụ cho việc điều trị trong lĩnh vực võ cổ truyền, góp phần tăng cường hiệu quả chữa trị đa dạng và làm phong phú kho tàng y học cổ truyền Việt Nam.
Truyền thống y học cổ truyền từ đây được gắn liền với các phương pháp chữa trị chấn thương và là một chuyên khoa của nền y học cổ truyền Việt Nam.
Các danh y, lương y chuyên khoa ở tỉnh Bình Định đã nghiên cứu, vận dụng, tiếp thu, kế thừa và sáng chế các phương thuốc sẵn có của địa phương; đồng thời nghiên cứu ứng dụng các phương thuốc võ trong nước cũng như ngoài nước vào điều kiện của Bình Định, đã để lại những kinh nghiệm và bài thuốc chữa trị có hiệu quả. Hiện Sở TDTT Bình Định đã thu thập và phát hiện hơn 200 bài thuốc võ cổ truyền của các danh y, võ sư, lương y trong tỉnh cống hiến. Trong đó, Hội đồng khoa học, Sở Y tế và Hội Y học cổ truyền Bình Định đã chọn lọc ra 34 bài thuốc tiêu biểu, mang tính chất vừa đa dạng, vừa hiệu nghiệm.
I. Một số bài thuốc chữa trị chấn thương có dùng thuốc võ
Chữa trị bằng thuốc võ cổ truyền có tác dụng đối với mọi chấn thương, trật đả, nhằm thiết lập sự cân bằng âm - dương, điều hòa cơ thể, phục hồi các chức năng tạng phủ, kinh lạc, gân xương và làm hàn gắn các sang chấn như gãy xương, bong gân, trật khớp, bị đâm chém hoặc đánh trúng huyệt đạo...
1. Những bài thuốc chữa trị nội thương.
* Bài giải độc thang: Do võ sư, lương y Nguyễn Bá Ngọc, huyện Tây Sơn, cung cấp.
- Quy vĩ - 8 gam
- Chỉ thiệt - 8 gam
- Trần bì - 4 gam
- Hồng hoa - 8 gam
- Quế chi - 4 gam
- Huyết kiệt - 4 gam
- Ngưu tất - 4 gam
- Nhi trà - 4 gam
- Điền thất - 4 gam
- Xích thược - 8 gam
- Đào nhân - 8 gam
- Tô mộc - 4 gam
- Sanh địa - 8 gam
- Thổ phục linh - 8 gam
- Đỗ trọng - 4 gam
Cách dùng: Sắc 3 chén nước còn một chén. Khi uống pha thêm 1 ly rượu nhỏ.
Sau khi uống 3 thang phải uống thêm 1 thang thuốc bổ. Có thai không dùng.
* Bài trật đả thang: (Bị đánh té, đánh nặng đòn) Do võ sư, lương y Trương Văn Vịnh (biệt hiệu Phi Long Vịnh) ở huyện Tuy Phước, cung cấp.
- Qui vĩ 8 gam
- Nhũ hương 6 gam
- Đào nhân 14 hột
- Mộc hương 4 gam
- Mộc thông 4 gam
- Sinh địa 12 gam
- Cam thảo 4 gam
- Một dược 8 gam
- Sanh khương 4 lát
- Xuyên khung 12 gam
- Tục đoạn 8 gam
- Ô dược 4 gam
- Tô mộc 4 gam
- Trạch lan 4 gam
Cách dùng: Sắc 3 chén nước còn 1 chén, pha thêm 1 ly rượu nhỏ, một ly nước tiểu trẻ em (đồng tiện), uống ngày một thang.
Sau đây là cách gia giảm trúng đòn ở thượng, trung, hạ bộ trong bài thuốc trên:
- Bị đánh té ứ huyết tại ngực gia thêm Sa nhâm 4 gam.
- Bị đánh trúng cổ họng khò khè gia thêm Bắc hạnh nhân 6 gam, Chỉ xác 6 gam.
- Bị đánh trúng đòn mà bệnh nhân phát cười thì gia Nhân sâm 4 gam, Hồ hoàng 4 gam, nếu nặng gia thêm Xuyên huỳnh liên 8 gam, Thần sa 2 gam.
- Bị đánh trúng tắt tiếng gia thêm Xuyên bồ 4 gam, Mộc hương 8 gam.
- Bị đánh bí đái: Gia thêm Đại hoàng 8 gam, nếu nặng gia Đương quy 8 gam, Phác tiêu 4 gam.
- Bị đánh bí đại tiện gia thêm Kinh giới 4 gam, Đại hoàng 4 gam, Cù mạch 4 gam.
- Bị đánh tiểu tiện ra máu gia thêm vỏ trái lựu 4 gam, cây cà dòn 8 gam.
- Bị đánh phân ra trong miệng, gia thêm Đinh hương 4 gam, Thảo quả 4 gam, Nam tinh 4 gam.
- Bị đánh thụt lưỡi, nói ú ớ gia thêm Nhân sâm 4 gam, Huỳnh liên 4 gam, Thạch cao 4 gam.
- Bị đánh le lưỡi dài cả tấc thêm Cương tàm 4 gam, Phục long can 4 gam, Xích tiểu đậu 100 hột.
Kỵ thai.
* Bài trục ứ thang: Do võ sư, lương y Nguyễn Hữu Nghĩa (Tuy Phước) cung cấp.
- Đỗ trọng 8 gam
- Tục đoan 8 gam
- Cốt toái bổ 8 gam
- Mộc hương 8 gam
- Huỳnh cầm 8 gam
- Huyết giác 8 gam
- Xương bồ 4 gam
- Đương quy 8 gam
- Thổ phục linh 8 gam
- Đào nhân 8 gam
- Binh lang 8 gam
- Hoạt thạch 4 gam
- Hương phụ 8 gam
- Xuyên tam thất 8 gam
- Huyết kiệt 8 gam
- Hồng hoa 4 gam
- Nhi trà 8 gam
- Nhũ hương 8 gam
- Một dược 8 gam
- Lư hội 4 gam
- Bạch chỉ 8 gam
- Xuyên khung 8 gam
- Đại hoàng 8 gam
- Tự nhiên đồng 8 gam
- Sanh địa 8 gam
Cách dùng:
-Nước đầu 4 chén sắc còn 1 chén.
- Nước hai 3 chén sắc còn 8 phân.
Nước nào uống nước đó, uống xong đi cầu khoảng 3 lần, sau 3 ngày hết đau, hết tức.
Kỵ thai
. Theo Bước đầu nghiên cứu nguồn gốc, đặc trưng võ cổ truyền Bình Định
(còn tiếp) | 
