Kỹ thuật căn bản của một số môn võ cổ truyền Bình Định
10:30', 28/7/ 2004 (GMT+7)

Võ cổ truyền Bình Định rất đa dạng và phong phú bao gồm rất nhiều môn. Mỗi môn có kết cấu kỹ thuật riêng của nó, do nhiều yếu tố cấu thành như: tư thế cơ bản, động tác cơ bản, các bộ pháp: thủ pháp, tấn pháp, nhãn pháp, khí pháp... và các đòn thế. Dựa vào các yếu tố cơ bản này để đánh giá trình độ kỹ thuật của từng võ sư, từng môn phái võ cổ truyền Bình Định.

Xin giới thiệu một số kỹ thuật căn bản:

1. Thủ pháp (bộ tay): "Song thủ ngũ hành vi bản". Bộ tay bao gồm cánh tay và bàn tay (sấp ngửa, nắm đấm, cùi bàn tay và ngón tay).

- Bàn tay:

Trong một bài quyền, việc sử dụng bàn tay luôn khác nhau, tùy theo yêu cầu của từng động tác, theo thể đánh tấn công hay phòng thủ mà bàn tay luôn thay đổi theo, cụ thể như sau:

+ Bàn tay (ngửa và sấp)

Tác dụng của nó là chặt, chém, và xỉa ở tư thế tấn công, thường dùng bàn tay ngửa, bàn tay xòe thẳng năm ngón khép thật kín sát vào nhau, hết sức chú ý vào các đầu ngón tay.

+ Nắm đấm:

Muốn đánh mạnh ở thế tấn công thì bàn tay nắm chặt (nằm sấp). Ngón tay cái áp sát chặt vào bên lưng ngón tay thứ hai, chân ở tư thế ngựa trung bình tấn, tay trái nắm hờ để ngang hông, tay phải dùng lực đấm thẳng ra trước.

+ Cùi bàn tay

Tác dụng của nó là vừa công, vừa thủ. Năm ngón tay nắm hờ, ngón tay cái thẳng dọc theo bàn tay, lấy cùi tay làm trục để hất gạt các đòn tấn công ngang bằng ống tay của đối phương, sau đó nhanh chóng phản công lại đánh cùi tay vào cằm hoặc vào cổ của đối phương. Cùi tay và ống tay thường dùng để gạt các thế đá, tiếp theo lợi dụng đà của đối phương đang lao tới xoay người phản công lại.

+ Chỉ (ngón tay)

Tác dụng của nó là đâm, thọc, móc và bóp.

Đơn chỉ: Dùng ngón tay cái và ngón tay trỏ.

Ngón tay cái: Bốn ngón tay nắm chặt, ngón tay cái thẳng, bất ngờ chọc vào cổ, vào mắt và các bộ phận khác trên cơ thể đối phương.

Ngón tay trỏ: Chỉa thẳng ra trước, các ngón tay khác nắm chặt lại, tập trung lực ở đầu ngón tay, bất ngờ chọc vào mắt, vào các huyệt và vùng mềm ở cổ, ở ức và bụng đối phương.

Hợp chỉ: Tác dụng là tát, băm, chọc.

Bàn tay thẳng bất ngờ tát vào má đối phương, nhanh chóng dùng ngón tay trái hay ngón tay phải để băm, chọc vào mắt đối phương.

Một cách đánh khác là dùng lực bàn tay tát mạnh vào má đối phương, rồi nhanh chóng dùng cùi tay đánh vào cằm đối phương.

Ngũ chi: Đánh vào đầu và bóp vào hạ bộ đối phương. Năm ngón tay nắm hờ rồi dang rộng ra, dùng lực các đầu ngón tay gõ vào đầu, hay tận dụng yếu tố bất ngờ bóp vào hạ bộ hay vào vùng cằm của đối phương. Đây là lối đánh nguy hiểm, đối phương không chủ động thì khó chống đỡ.

+ Bộ tay

Thuyết ngũ hành cụ thể hóa và bổ sung cho thuyết âm dương. Nó vừa biểu thị quan hệ hỗ trợ; kim sinh thủy, thủy sinh mộc, mộc sinh hỏa, hỏa sinh thổ, thổ sinh kim. Vừa biểu thị quan hệ ức chế, tương khắc, kim khắc mộc, mộc khắc thổ, thổ khắc thủy, thủy khắc hỏa, hỏa khắc kim. Tập hợp lại thành quy luật chế hóa ngũ hành (mối quan hệ tương tác).

Đối với người tập võ, đôi tay và đôi chân là vũ khí chính yếu để tấn công và phòng thủ. Vũ khí ấy tất nhiên phải qua tập luyện thường xuyên để đạt đến độ thuần thục và điêu luyện. Muốn vậy, người tập võ phải nắm vững võ lý cơ bả về Ngũ hành pháp và Bát quái (tấn pháp).

Hai phương pháp này là sự khởi đầu cơ bản cho sự phát triển cường lực trí chi và bản năng cơ thể. Phương pháp thư giãn (thả lỏng) có tác dụng làm cho cơ bắp dần dần trở lại trạng thái bình thường sau quá trình tập luyện và thi đấu.

Bộ tay của võ cổ truyền Bình Định là Ngũ hành pháp. Luyện tập bộ tay theo phép kim, mộc, thủy, hỏa, thổ. Mỗi một bộ bao gồm nhiều động tác khác nhau, thể hiện nét độc đáo và tác dụng của từng bộ riêng biệt. Dùng lực từ bả vai đến bàn tay (toàn bộ cánh tay) để tấn công hay phòng thủ, nhưng khâu thực hiện cuối cùng là bàn tay. Từ những thế luyện được ở Ngũ hành pháp sẽ tạo sự chuẩn mực cho các đòn thế phát sinh sau này.

Ý nghĩa của năm bộ thế Ngũ hành đó là:

- Kim: Là mãnh hổ thôi sơn (Quả đấm mạnh như con cọp chạy đâm đầu vào núi, ở thế chủ động tấn công).

- Mộc: Là cường long xuất hải (Con rồng bay nhanh mạnh ra biển, như luồng gió bay nhanh ra biển, ở thế tấn công).

- Thủy: Là phụng hoàng triển dực (Con chim phụng hoàng chuẩn bị vỗ cánh bay; ở thế vừa chuẩn bị tấn công, vừa phòng thủ).

- Hỏa: Là bạch hạc tầm châu (Con hạc trắng đi tìm châu báu. Ở tư thế chọn sơ hở của đối phương mà tấn công hay phát hiện đòn thế tấn công của đối phương mà đề phòng hoặc tìm cách tránh né).

- Thổ: Là cuồng phong tảo địa (Ngọn gió mạnh thổi tung đất - quét sạch đất; chớp nhoáng tiến công hạ sát đối phương).

"Tương sinh" là quá trình tương hỗ, nếu trong giao đấu, khi sử dụng bộ Kim mà bị đối phương triệt tiêu, thì nhanh chóng chuyển sang bộ Thủy… Đó là quy luật bắt buộc, không thể từ bộ Kim chuyển sang bộ Hỏa được.

Quy luật "Sinh" hình thành ngôi sao năm cánh là sự hỗ trợ dựa vào nhau và ở tâm ngôi sao "Kinh cân". "Kinh cân" làm nhiệm vụ điều hòa sự hỗ trợ của các bộ theo hướng thuận theo mũi tên. Kinh cân còn gọi là phương pháp luyện tập nội công của bộ tay.

Quy luật của "Khắc" là đường di chuyển né tránh, chống đỡ, tiêu diệt lẫn nhau. Khi mà Kim khắc Mộc thì bằng mọi cách né tránh nó đi mà mau lẹ di chuyển sang Thủy.

- Kim khắc Mộc

- Mộc khắc Thổ

- Thổ khắc Thủy

- Thủy khắc Hỏa

- Hỏa khắc Kim

Đường di chuyển này cũng theo chiều thuận, không thể từ bộ Kim di chuyển ngược lại bộ Thổ được.

Trong bài võ cổ truyền Bình Định, các bộ tay (Ngũ hành) chiếm vị trí rất quan trọng. Các bộ tay làm chủ, thể hiện đòn thế tấn công và phòng thủ.

. Theo Bước đầu nghiên cứu nguồn gốc, đặc trưng võ cổ truyền Bình Định

Gửi tin này qua E-mail In thông tin Gửi phản hồi
CÁC TIN KHÁC >>
Võ thuật Bình Định (tiếp theo)  (25/07/2004)
Võ thuật Bình Định  (22/07/2004)
Võ đạo của võ cổ truyền Bình Định   (21/07/2004)
Võ lý của Võ cổ truyền Bình Định (tiếp theo)   (20/07/2004)
Võ lý của võ cổ truyền Bình Định   (19/07/2004)
Nội dung cơ bản võ cổ truyền Bình Định  (18/07/2004)
Một số đặc trưng cơ bản của võ cổ truyền Bình Định   (15/07/2004)
Tiến sĩ võ  (14/07/2004)
Võ cổ truyền Bình Định thời kỳ đất nước thống nhất  (13/07/2004)
Quá trình giao lưu, ảnh hưởng của võ nước ngoài với võ cổ truyền Bình Định   (12/07/2004)
Một số môn phái tiêu biểu của võ cổ truyền Bình Định   (09/07/2004)
Một số dòng tộc, môn phái tiêu biểu của võ cổ truyền Bình Định   (08/07/2004)
Quách Trường Sa (tiếp theo và hết)  (20/06/2004)
Quách Trường Sa (tiếp theo)   (15/06/2004)
Quách Trường Sa (tiếp theo)  (11/06/2004)