Linh phong tam kiệt
3. Tăng Bạt Hổ (tiếp theo)
16:38', 15/3/ 2004 (GMT+7)

Nhưng chuyến bại binh của Bùi Điền và Đỗ Duyệt ở Quảng Nghĩa vào mùa xuân năm Bính Tuất (1886) làm suy giảm lực lượng nghĩa quân khá nhiều. Để củng cố lại, Tăng Tổng trấn phải mộ thêm binh, tăng cường thêm các đồn lũy.

Nghĩa quân trước kia chỉ lo đối phó với giặc Pháp. Từ khi triều đình Huế bỏ vua Hàm Nghi, theo Pháp thì nghĩa quân còn phải bận tâm đến quan lại địa phương, nhất là sau khi vua Đồng Khánh sai Phạm Phú Lâm mang chỉ dụ vào Bình Định khuyên nghĩa quân giải giáp về với triều đình. Mai, Tăng cùng chư tướng cười lớn:

- Dấy binh đánh Pháp, tên tay sai của Pháp lại bảo mình bãi binh!

Liệu không khuyến dụ được, Đồng Khánh bèn phong cho Nguyễn Thân chức Nghĩa Định Tiểu Thảo Xử Trí Sứ, được quyền tiền trảm hậu tấu và hành sự tùy nghi.

Viên tri phủ Bồng Sơn là Huỳnh Quang, một tên quan khả ố, bấy lâu muốn lập công cùng triều đình, nhưng cô thế, không dám xúc phạm đến nghĩa quân. Nay nghe tin Nguyễn Thân sắp đem quân vào đánh dẹp, bèn bắt lý hương làng An Thường cùng bà vợ Tăng Tổng Trấn đến tra hỏi. Tổng trấn nổi giận toan cử binh xuống vấn tội. Đội Dung xin đi thay. Nghĩa quân chiếm được phủ lỵ, còn tên tri phủ Huỳnh Quang thoát nạn, chạy thẳng ra Quảng Nghĩa cầu xin sự che chở của Nguyễn Thân. Tăng Tổng trấn dò biết, không đợi Nguyễn Thân đem quân vào, Tổng trấn quyết định đưa quân ra trận đánh. Bùi Điền xin đi một lần nữa. Lần này nghĩa quân thắng trận đầu. Nhưng rồi Nguyễn Thân dùng mưu thu thắng lợi. Nghĩa quân bị tiêu diệt hết nửa, Bùi Điền bị giặc bắt. Nguyễn Thân thừa thắng, kéo quân tiến vào Bình Định. Nghĩa quân tận lực chiến đấu nhưng vũ khí thô sơ không sao chống nổi vũ khí tân chế. Nghĩa quân bị đại bại và ba đồn Lại Giang, Phủ Cũ, Bình Đê lọt vào tay Nguyễn Thân. Thân tha hồ tàn sát, máu trung lương nhuộm đỏ đất nước vùng Bồng Sơn. Và lòng căm thù của nhân dân Bình Định đối với tên việt gian Nguyễn Thân càng sâu đậm và lâu bền đến thiên vạn cổ. Đó là vào thượng tuần tháng 7 năm Bính Tuất (tháng 8-1886).

Muốn lập công to trong thời gian ngắn, Nguyễn Thân kéo quân lên đánh Kim Sơn ngay sau khi thanh toán Lại Giang, Phủ Cũ, Bình Đê. Liên tiếp mấy trận, địch đều bị nghĩa quân phục kích đánh tơi bời. Nguyễn Thân phải đóng binh nơi đồn Lại Giang tạm nghỉ, một mặt sai người về Quảng Nghĩa lấy thêm binh, một mặt khủng bố tinh thần nghĩa quân bằng thủ đoạn giam giết họ hàng thân thích. Tăng phu nhân cũng bị bắt đến đồn, nhưng phu nhân đã trù liệu trước.

Nguyên sau vụ tri phủ Huỳnh Quang, Tổng trấn biết thế nào cũng bị quân thù bắt giam làm áp lực, nên toan đưa lên chiến khu nhưng phu nhân không chấp nhận vì bảo rằng mình lên đó chỉ làm bận chân chồng. Phu nhân đề nghị Tổng trấn nên lấy cớ mình không con, viết tờ ly dị, để cho địch không còn chỗ vin tay. Nhờ vậy mà Nguyễn Thân không còn làm hại phu nhân, nhưng nhà cửa của phu nhân cùng ông anh chồng là Tăng Doãn Khắc đều bị đốt. Những tài sản của các gia đình có liên hệ đến họ Tăng đều bị Nguyễn Thân phá hủy.

Tăng Tổng trấn quyết bắt cho được Nguyễn Thân, bèn hẹn cùng tướng chỉ huy chiếm khu Chớp Chài, hợp sức công đồn Lại Giang. Nhưng vì Quản trấn Chớp Chài là Nguyễn Sách nghe lộn Lại Giang ra Lộc Giang nên lực lượng nghĩa quân không được sung mãn như ý muốn.

Hai bên hẹn nhau nửa đêm mồng 8 tháng 8 (5-9-1886) công đồn. Quân Chớp Chài dụ địch ở mặt trước, quân Kim Sơn ở mặt sau đánh thốc vào đồn. Nhưng trăng thượng huyền lặn đã từ lâu mà quan Chài Chớp không thấy đến. Tổng Trấn không thể đợi được nữa, bèn bàn cùng Đội Dung, Lê Thức và các thuộc tướng, đổi phương lược. Đội Dung vốn đã biết rõ hình thế của đồn, đề nghị sẽ lén đưa quân vào đồn theo ngả không có lính canh. Tổng trấn tán thành. Để làm thang leo, Tổng trấn, đội Dung, Lê Thức cùng các võ sĩ tráng kiện đứng làm trụ để quân sĩ leo chồng lên vài ba bốn lớp cho đến đầu tường, rồi từ đầu tường nắm tay nhau làm dây chuyền để xuống đất. Chỉ trong khoảnh khắc, trên hai nghìn quân đã lọt vào đồn một cách yên ổn. Theo lời hướng dẫn của Đội Dung, nghĩa quân chia nhau làm nhiều toán đi theo các con đường, lớp bao vây trại chỉ huy, lớp đánh chiếm các gác canh, các trại lính. Rồi một tiếng lệnh hô, muôn nghìn tiến hò reo nổi dậy. Lính đồn phần đông đương ngủ ngon, giật mình thức dậy, hốt hoảng bỏ chạy tứ tung. Lớp không chạy thoát, bị nghĩa quân bắt sống hết. Nhưng lục tìm khắp nơi không thấy Nguyễn Thân. Hỏi mấy tên lính bị bắt thì Nguyễn Thân chiều hôm ấy vào đồn Phủ Cũ lựa thêm lính để đi đánh đồn Chớp Chài. Ở Phủ Cũ, được tin Lại Giang bị nghĩa quân đánh chiếm, Nguyễn Thân bèn kéo binh, trở về ngay trong đêm. Nghĩa quân mở cửa đồn kéo ra đánh. Hai bên kịch chiến. Sẵn súng lấy được của địch, nghĩa quân dùng giết địch ngon tay, mặc dù tay súng chưa mấy thạo. Đánh từ gà gáy cho đến mặt trời mọc. Quân địch đông gấp năm gấp ba nghĩa quân, lại thêm súng đạn dồi dào, nên lần lần nghĩa quân đuối sức, phải bỏ đồn chạy. Có mấy thuộc tướng không chạy kịp bị vây trong đồn. Tổng trấn nhảy vào đồn cứu thoát, nhưng khi trở ra thì bị trúng đạn, chạy được một quãng đường, máu ra nhiều quá không chạy được nữa. May nhờ có Đội Dung cản địch, Lê Thức cõng Tổng trấn chạy về Kim Sơn.

. Theo Võ nhân Bình Định

(còn tiếp)

Gửi tin này qua E-mail In thông tin Gửi phản hồi
CÁC TIN KHÁC >>
3. Tăng Bạt Hổ   (12/03/2004)
2. Võ Trứ (tiếp theo)   (12/03/2004)
2. Võ Trứ (tiếp theo)   (11/03/2004)
2. Võ Trứ (tiếp theo)   (09/03/2004)
2. Võ Trứ (tiếp theo)   (08/03/2004)
2. Võ Trứ (tiếp theo)  (07/03/2004)
2. Võ Trứ (tiếp theo)  (05/03/2004)
2. Võ Trứ   (04/03/2004)
1. Mai Xuân Thưởng   (03/03/2004)
1. Mai Xuân Thưởng   (03/03/2004)
1. Mai Xuân Thưởng (tiếp theo)   (02/03/2004)
1. Mai Xuân Thưởng (tiếp theo)  (01/03/2004)
1. Mai Xuân Thưởng  (01/03/2004)
1. Mai Xuân Thưởng (tiếp theo)  (27/02/2004)
1. Mai Xuân Thưởng  (26/02/2004)