Các võ sư thời Tây Sơn
1. Bằng Châu Đinh lão
17:8', 20/1/ 2004 (GMT+7)

Thôn Bằng Châu thuộc huyện Tuy Viễn (nay là An Nhơn) có họ Đinh vốn dòng dõi Đinh Liệt đời vua Lê Thánh Tôn. Đinh Liệt vốn có công lớn với nhà Lê và dự phần lớn vào công cuộc đánh chiếm đất Đồ Bàn. Tháng 11 năm Canh Dần (1470), vua Lê Thánh Tôn xuống chiếu thân chinh đi đánh Chiêm Thành, Thái sư Lân, quận công Chinh, Lỗ tướng quân Đinh Liệt, có Lê Niệm phò tá đem 10 vạn thủy binh vượt biển đi trước.

Tháng 3 năm Ất Mão (1471) thành Chà Bàn bị hạ.

Nhận thấy đất Chà Bàn tốt, ít dân, nên họ Đinh đã đưa con cháu vào lập nghiệp. Đất Bằng Châu được họ Đinh ra công khai phá. Tuy thuộc dòng dõi quan triều song gia đình họ Đinh chỉ chuyên lo việc tang điền. Nhờ ở thế lực dòng họ lại sẵn vốn liếng và quyết chí làm ăn, nên chẳng bao lâu, họ Đinh chiếm lĩnh hầu như tất cả ruộng đất hàng trăm mẫu ở vùng Bằng Châu. Gia đình và tá điền phần lớn là những bà con, thuộc hạ từ miền Bắc theo vào. Ban đầu chỉ là tá điền. Sau dần dần được họ Đinh cấp ruộng, giúp vốn tạo lập thành chủ ruộng sống riêng cùng với gia đình.

Thôn Bằng Châu được tổ chức thành một thôn biệt lập. Người trong thôn phần nhiều có liên hệ thân thuộc với nhau. Không một gia đình xa lạ nào có thể vào mua ruộng đất lập nghiệp tại thôn này.

Những kẻ tha phương tầm thực ghé đến xin việc làm đều được họ Đinh vui lòng thâu nhận. Thôn Bằng Châu nổi tiếng là khu an toàn nhất trong vùng. Nhờ ở tổ chức an ninh giỏi, nhất là hầu hết các tráng đinh trong thôn đều biết võ nghệ. Thanh niên trong thôn có thể thiếu học, song nhất định là phải luyện tập võ nghệ.

Đinh Công người tính chân thật, tuy ít học, song rất tinh thông nghề nông. Người dân trong thôn thường được giúp đỡ trong lúc cơ hàn, nên tất cả đều coi Đinh Công như đấng sinh thành. Ngày Tết, ngày kỵ là ngày hội chung cho cả thôn. Đinh Công thường phân phát ruộng đất cho con cháu khi đã trưởng thành. Trong các tráng đinh, ai muốn ra riêng, cũng được chia cho một số ruộng làm riêng và một số ruộng làm rẽ. Thôn Bằng châu mỗi năm một phát triển, cho nên nhân công lại rất cần thiết. Do đó, những người dân ở đàng ngoài, vì chiến tranh liên miên, thiện tai dồn dập, nên phải di dân vào đàng trong. Họ Đinh thôn Bằng Châu mở rộng cổng làng ra đón nhận. Người đến làm ăn ngày càng nhiều.

Vào khoảng tháng 2 năm Mậu Tuất (1658), gia đình họ Đinh có đón nhận một thanh niên khôi ngô tuấn tú đến xin nương thân. Đó là Hồ Phi Long, vốn người làng Hưng Cái, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An. Trong những năm này, đất Nghệ An giặc giã luôn luôn xảy ra. Tướng Trịnh Căn tuy ra công đánh dẹp, nhưng bình định được ít lâu thì cướp bóc nổi lên. Với chí tạo lập, Hồ Phi Long rời làng vào Nam, tìm một quê hương mới, an lành và thịnh vượng hơn.

Tại thôn Bằng Châu, Phi Long được Đinh Công ân cần tiếp đón. Ban đầu, Hồ Phi Long chỉ là một lực điền. Vì là người có học, nên sau được dùng quản gia, phụ trách việc kế toán sổ sách thu chi lúa thóc, nhờ ở đức tính chần mẫn siêng năng và chân thật, nên được Đinh Công lập gia đình cho.

Họ Đinh có một tục lệ đặc biệt: Hễ là con trai thì phải tập luyện võ nghệ ngay từ lúc còn nhỏ, lớn lên chỉ nối nghiệp cha ông làm ruộng, nhất định không đi học để làm quan, dù là một chức quan nhỏ. Con gái thì không được tham dự vào việc côn quyền, lấy công dung ngôn hạnh làm đầu, nghề nông tang làm căn bản.

Hồ Phi Long tuy là khách, song cũng được truyền thụ võ công. Hai ông bà chỉ sinh được một cậu con trai. Tên là Hồ Phi Tiễn vì Tiễn sinh thiếu tháng, nên thể chất ốm yếu. Tuy nhiên rất thông minh và chỉ học võ để tăng sức khỏe. Để thích hợp với thể trạng của mình. Phi Tiễn bỏ nghề nông tang chuyển sang nghề thương mãi. Ông đi buôn trầu nguồn. Sau này có vợ là Nguyễn Thị Đồng ở ấp Tây Sơn hạ (thôn Phú Lạc) và định cư luôn ở quê hương của vợ. Sau vì gia đình bên vợ không có con trai nối dõi nên Hồ Phi Tiễn đồng ý cho con là Hồ Phi Phúc được mang họ mẹ là Nguyễn Phi Phúc. Từ đó họ Hồ đổi thành họ Nguyễn. Khi còn trẻ Phi Phúc được cha gởi về thôn Bằng Châu để học võ nghệ họ Đinh trong 3 năm. Lớn lên theo nghiệp cha, Phi Phúc vẫn buôn bán trầu nguồn tại thôn Phú Lạc. Ông kết duyên cùng bà Mai Thị Hạnh, con một gia đình danh tiếng tại Phú Lạc, sinh được ba anh em nhà Tây Sơn: Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ. Ông Phi Phúc cũng gởi ba con về học võ nơi thôn Bằng Châu.

Đại gia đình họ Đinh vẫn tuân theo gia huấn chí thú làm ăn, luyện tập võ công để tự bảo vệ xóm làng. Võ nghệ chỉ truyền cho con cháu và người thân thích cùng trai tráng trong thôn. Ai vi phạm sẽ bị trục xuất ra khỏi thôn. Tất cả các vụ xích mích với các thôn lân cận đều được dàn xếp hợp tình hợp lý trên căn bản là hòa giải, thương lượng, tuyệt đối không sử dụng giải pháp võ lực. Do đó chưa hề có vụ ẩu đả nào gây ra giữa các thôn làng với thôn Bằng Châu.

Tuy có một điều đáng buồn là họ Đinh rất hiếm con trai. Trong thời Phi Phúc, họ Đinh chỉ có một con trai tên Đinh Cường nối nghiệp. Đinh Cường tính tình chất phát, võ nghệ cao cường, là thầy dạy võ Phi Phúc và ba anh em nhà Tây Sơn. Khi dạy vỡ lòng võ nghệ cho ba anh em nhà Tây Sơn, Đinh Cường tuổi đã cao. Vì không con nên ông rất thương yêu ba người cháu bé nhỏ nhưng thông minh và dễ dạy. Trong ba năm liền, ông truyền thụ phép luyện nội công và ngâm thuốc cho cứng gân cốt cho ba chúa.

Trong thôn trang Bằng Châu, họ Đinh có nuôi một bầy ngựa quý. Ngựa được lựa chọn và nuôi dưỡng theo cách riêng của họ Đinh. Ngựa được thả đi ăn và theo bầy không một ai chăn giữ. Sáng khi cổng chuồng vừa mở, bầy ngựa tự động đi ra đồng cỏ. Buổi chiều khi nghe tù và thổi, bầy ngựa tự động kéo nhau về. Cầm đầu bầy ngựa có con ngựa bạch to, cao. Thật là một con tuấn mã. Khi cần luyện tập, người tập ngựa họ Đinh tách ngựa ra riêng để sáng sớm dẫn đi tách biệt riêng một vùng. Trong thời gian tập luyện, ngựa chỉ được ăn cỏ trong chuồng. Sau thời gian tập thuần thục, ngựa không bao giờ trở lại bầy ngựa nữa và được ở riêng một chuồng khác.

Tuy còn nhỏ, song ba anh em nhà Tây Sơn được cho phép tập môn cưỡi ngựa. Riêng Nguyễn Nhạc đã học được thuật nuôi ngựa của nhà họ Đinh.

Tính nết ông già Đinh Cường rất khác thường. Khi vui khi buồn không lường trước được. Lối dạy võ nghệ lại tùy theo ngẫu hứng. Đang dạy quyền lại chuyển sang múa gậy. Tuy vậy ba anh em nhà Tây Sơn học tập rất hứng thú. Tánh trẻ thơ vui đâu học đó. Tánh ông già chỉ đâu hỏi đó. Cho nên ông cháu rất vui.

. Theo Võ nhân Bình Định

(còn tiếp)

Gửi tin này qua E-mail In thông tin Gửi phản hồi
CÁC TIN KHÁC >>
12. Bà Cô Hầu   (19/01/2004)
11. Tộc trưởng Bốc Kiơm  (18/01/2004)
10. Phạm Cần Chính   (16/01/2004)
9. Nhưng Huy và Tư Linh  (09/01/2004)
8. Phạm Văn Thọ và Lâm Thị Bạch   (08/01/2004)
7. Nguyễn Bảo   (07/01/2004)
6. Lê Trung  (06/01/2004)
5. Ngô Văn Sở   (05/01/2004)
4. Trương Văn Đa  (28/12/2003)
3. Nguyễn Quang Thùy   (26/12/2003)
2. Đặng Văn Long   (25/12/2003)
1. Đặng Xuân Phong  (24/12/2003)
Nguyễn Thị Dung và Huỳnh Thị Cúc  (23/12/2003)
Trần Thị Lan  (22/12/2003)
Bùi Thị Nhạn  (21/12/2003)